Wakati maeneo mengi ya kaunti ya Isiolo na Ukanda wa Kaskazini mwa Kenya kwa ujumla yakikabiliwa na athari mbaya za ukame unaoendelea kuhatarisha maisha na riziki za wakazi, vikundi vilivyojipanga vya wakulima kutoka kijiji cha Akunoit katika wadi ya Ngaremara, pamoja na wakulima wengine kutoka maeneo ya Merti na Kinna, vinaendelea kuvuna manufaa makubwa baada ya kuamua kubadilisha na kuendeleza vyanzo vyao vya riziki kwa kuanza kilimo cha mazao kupitia unyunyiziaji maji, huku wakiendelea pia na ufugaji wa mifugo ambao kwa muda mrefu umekuwa uti wa mgongo wa uchumi wa eneo hilo.
Kupitia msaada wa kifedha na kitaalamu kutoka Idara ya Kilimo na Unyunyiziaji ya Serikali ya Kaunti ya Isiolo, wanajamii wafugaji walipatiwa mafunzo ya kilimo bora ili kuwawezesha kuanza na kufanikiwa katika kilimo, licha ya kwamba awali walitegemea ufugaji pekee.
Kwa mujibu wa Afisa Mkuu wa Kaunti anayesimamia Kilimo na Unyunyiziaji, Godana Dida, serikali ya kaunti ya Isiolo imeweka kipaumbele katika kutekeleza mojawapo ya majukumu yake makuu, ambayo ni kuongeza uzalishaji wa mazao kwa kupanua maeneo yanayolimwa kupitia unyunyiziaji, kama njia ya kuimarisha usalama wa chakula katika kaunti hii kame.
Dida alieleza kuwa jamii nyingi za Isiolo ni za ufugaji, lakini kutokana na mabadiliko ya tabianchi, wakazi wengi sasa wanageukia mfumo wa ufugaji na kilimo kwa pamoja, hatua ambayo ni muhimu katika kulinda jamii dhidi ya makali ya njaa hasa wakati wa misimu ya ukame kama ilivyo sasa.
Katika juhudi hizo, idara hiyo imefanikiwa kuweka takribani hekta 150 za ardhi chini ya unyunyiziaji, huku mipango ikiendelea ya kuongeza hekta 50 zaidi ili kuongeza uzalishaji.
Dida aliongeza kuwa mbali na skimu za unyunyiziaji za Kinna, Rapsu na Gafarsa, serikali ya kaunti pia imefungua maeneo mengine mapya kwa ajili ya kilimo, yakiwemo Mashamba ya Gabaya na Tiyole katika kijiji cha Kulamawe, wadi ya Kinna, Uji Tante Jabefadha katika wadi ya Cherab, na shamba la Kayo huko Bulesa.
Mazao yanayozalishwa katika mashamba haya ni pamoja na kunde na maharagwe, mahindi, matunda kama papai na tikiti maji, pamoja na mazao ya bustani kama nyanya, mchicha na sukuma wiki.
Katika kijiji cha Akunoit, wadi ya Ngaremara, wanajamii waliokuwa wamekimbia eneo hilo miongo kadhaa iliyopita kutokana na ukosefu wa usalama na uhaba wa maji, sasa wameanza kurejea katika ardhi yao ya asili na kuanza shughuli za kilimo, kufuatia mradi wa jamii wa kisima cha maji. Mradi huo hauwapi tu maji safi ya matumizi ya nyumbani bali pia unahakikisha upatikanaji wa maji ya kutosha kwa kilimo.
Kwa mujibu wa Katibu wa Kamati ya Usimamizi wa Mradi wa Maji wa Jamii ya Akunoit, Mathias Ebenyo, wanajamii sasa wamekumbatia kikamilifu uzalishaji wa mazao, akisema kuwa uhaba wa chakula katika kijiji hicho utakuwa historia. Alisifu Serikali ya Kaunti kupitia Idara ya Kilimo na washirika wengine kwa kuanzisha kisima cha maji kinachotumia nishati ya jua, kuweka matangi mawili ya kuhifadhia maji na kioski cha maji, pamoja na kuweka ua eneo hilo ili kulinda miundombinu dhidi ya uharibifu, hasa unaosababishwa na wanyamapori.
Katika shamba la Dalpipo, kaunti Ndogo ya Merti, kikundi cha wanajamii 25 ambao awali walikuwa wakifanya kilimo kidogo kando ya Mto Ewaso Nyiro, sasa wameongeza uzalishaji wao mara dufu kufuatia uingiliaji wa Serikali ya Kaunti kupitia Mpango wa Dharura wa Kukabiliana na Nzige (ELRP) uliokamilika mwaka jana. Kupitia mpango huo, kikundi kilinufaika kwa kuvutwa kwa maji kutoka mtoni hadi shambani, kujengwa kwa tanki la chuma lenye ujazo wa mita za ujazo 50 lililoinuliwa, kuanzishwa kwa mfumo wa unyunyiziaji wa mabomba ya mvua, na kuzingirwa kwa shamba la ekari 20 kwa uzio wa umeme ili kuwazuia wanyamapori waliokuwa wakisababisha hasara kubwa.
Hatua kama hiyo pia ilitekelezwa katika mashamba ya Gabaya na Tiyole katika eneo la Kulamawe, wadi ya Kinna, kuwezesha jamii za kifugaji kuongeza uzalishaji wa mazao huku zikiendelea na ufugaji wao wa kawaida. Mashamba hayo sasa yana kisima cha maji kilicho na pampu za sola, matangi ya kuhifadhia maji na uzio wa umeme wa kuzuia wanyamapori.
Mwenyekiti wa shamba la Tiyole, Abdullahi Halo Huka, alisema kuwa kupitia msaada wa Idara ya Kilimo ya Kaunti, waliweza kuzingira ekari 25 za ardhi na kuziweka chini ya unyunyiziaji. Alibainisha kuwa zaidi ya ekari 300 bado hazijatumiwa katika eneo hilo, na akaomba msaada zaidi ili kupanua eneo linalolimwa kwa ajili ya kuongeza uzalishaji.
Wakulima Osman Dima na Dabaso Wario kutoka shamba la Gabaya katika Kijiji cha Kulamawe, wadi ya Kinna, waliunga mkono kauli hiyo wakisema kuwa jamii za wafugaji sasa zimejikita kikamilifu katika kubadilisha vyanzo vyao vya riziki kwa kuingia kwenye uzalishaji wa mazao. Waliongeza kuwa mashamba hayo pia hutoa malisho kwa mifugo yao kupitia mabaki ya mahindi na majani mengine baada ya mavuno, hivyo kuongeza faida maradufu.
Wafugaji hao waliogeuka kuwa wakulima wa mseto walisema pia kuwa lishe katika boma zao imeimarika kwa kiwango kikubwa, hasa miongoni mwa watoto wanaotumia matunda na mboga mboga mbichi, huku mazao ya ziada yakiuzwa sokoni kwa ajili ya kupata kipato.
Idara ya Kilimo ya kaunti inaendelea kuwasaidia wakulima kupitia utoaji wa mbegu bora zilizoidhinishwa na mamlaka za wa kilimo ili kuhakikisha uzalishaji wa juu na endelevu.
